Zooza logo

Osoba do waszej kolejnej lokalizacji pewnie już siedzi na waszych zajęciach

· Michal Dodok

Z sąsiedniego miasta zaczynają się odzywać rodziny. Jedna mama jeździ na wasze sobotnie zajęcia czterdzieści minut w jedną stronę i mówi, że pod szkołą zna jeszcze pięć takich jak ona. Salę znaleźlibyście do piątku.

Do piątku nie znajdziecie za to osoby, która co tydzień stanie przed tymi dziećmi i będzie się o nie troszczyć tak jak wy.

To ta część wzrostu, której nikt nie wpisuje do budżetu. W czerwcu 2023 roku 65% brytyjskich szkół pływania mówiło, że w rozwoju blokuje je brak instruktorów, a nieobsadzonych było prawie 12 000 z 73 000 miejsc pracy w branży (STA i Swim England, 2023). I nie chodzi o to, że ta praca jest niepopularna. Aż 96% instruktorów pływania lubi to, co robi (Swim England). Przy franczyzach jest podobnie. W 2023 roku 44% australijskich marek franczyzowych wskazało rekrutację franczyzobiorców jako wyzwanie (Franchise Council of Australia). Dzieci są. Brakuje ludzi.

Dobra wiadomość kryje się w historiach marek, które sobie z tym poradziły. Kiedy przeczyta się ich wystarczająco dużo, zaczyna się powtarzać jeden wzór: osoba, która w końcu poprowadziła nową lokalizację, zwykle już była na sali. Rodzic na ławce przy basenie. Asystentka. Instruktorka, która uczyła tam od piętnastu lat. Klientka, która wyjechała za granicę i zabrała program ze sobą.

„Niektórzy właściciele sieci franczyzowych, z którymi współpracujemy, mówią nam, że ponad 60% ich franczyzobiorców to mamy, które najpierw przychodziły na ich zajęcia jako klientki.”

Michal Dodok, współzałożyciel Zooza

Dlatego ten poradnik idzie od środka na zewnątrz. Zacznijcie od własnych zajęć, potem od swojej sieci kontaktów, potem od nowego miasta, a dopiero na końcu od nowego kraju. Im dalej od środka, tym łatwiej dotrzeć do wielu osób i tym trudniej im zaufać. Po 30 pomysłach przyjdą jeszcze dwie rzeczy, od których zależy, czy którykolwiek z nich zadziała. Jak wybrać tę osobę. I jakie formalności czekają, jeśli nowa lokalizacja jest za granicą.

Szukajcie od środka na zewnątrz, cztery kręgi. 1 Wasze zajęcia: rodzice, asystenci, własni instruktorzy. 2 Wasza sieć: ich znajomi, zarządcy sal, najlepsi partnerzy. 3 Nowe miasto: podobne zajęcia, studenci, nowi mieszkańcy, portale pracy. 4 Nowy kraj: emigranci, lokalne szkoły, portale, agencje handlowe. Im dalej, tym więcej ludzi i mniej zaufania.

Pierwszy krąg: ludzie, którzy już są na waszych zajęciach

1. Powiedzcie to na głos, na zajęciach

Rodzic, który przesiedział trzydzieści tygodni na waszych zajęciach, zna wasz program, wasze rodziny i dzień pracy instruktora lepiej niż ktokolwiek z ogłoszenia. Marki, które tak rosły, nie czekały, aż ci rodzice zgłoszą się sami. Ktoś ich zapytał.

Faye Davoren była z synkiem na zajęciach Monkey Music, kiedy wdała się w rozmowę z miejscową franczyzobiorczynią. A ta zasugerowała, że w okolicy może się trafić okazja (bfa). W Hartbeeps tydzień po pierwszych zajęciach Laura dostała od lokalnego franczyzobiorcy maila w sprawie pracy instruktorki. Przeszła szkolenie, kupiła udział w spółce, potem własną franczyzę i dziś prowadzi 77 zajęć tygodniowo (TotalFranchise). Master franczyzobiorca Helen Doron w Polsce prowadzi 62 centra. I mówi wprost: większość nowych franczyzobiorców to ich nauczyciele albo rodzice, którzy patrzyli, jak uczą się ich dzieci (Global Franchise, 2021, profil sponsorowany).

Niech to zaproszenie będzie widać. Jedno zdanie w mailu na koniec semestru. Plakat na miejscu z pytaniem „Czy poprowadzilibyście to u siebie w mieście?”. I zdanie, które wasi instruktorzy powiedzą bez skrępowania, kiedy rodzic zostaje chwilę dłużej po zajęciach.

2. Zbudujcie drabinę i nazwijcie każdy szczebel

Nikt nie wejdzie po drabinie, której nie widzi. Charlie Goodenough była zawodniczką klubu pływackiego. Kiedy w 2008 roku urodziła pierwsze dziecko, nie przychodził jej do głowy żaden zawód, który dałoby się dobrze pogodzić z rodziną. W Puddle Ducks zaczęła jako asystentka przy basenie, a synem zajmowała się w tym czasie jej mama. Kurs instruktorski opłaciła sama i z bliska przyglądała się, jak wygląda prowadzenie lokalnej franczyzy. W 2016 roku uczyła już ponad 500 dzieci tygodniowo na siedmiu basenach (Puddle Ducks). Ellie Cawdell przychodziła na zajęcia Puddle Ducks z pierwszym dzieckiem od 2011 roku. W 2013 roku kupiła franczyzę z myślą o pracy na część etatu. Dziś kieruje 35-osobowym zespołem, który uczy około 1200 dzieci tygodniowo (Puddle Ducks, 2026).

Drabina od rodzica do właściciela, sześć szczebli: rodzic na zajęciach, pomocnik, asystent, instruktor, kierownik lokalizacji, właściciel, który kupuje lub otwiera lokalizację. Każdy szczebel potrzebuje nazwy, wynagrodzenia i kolejnego kroku.

Zapiszcie swoją drabinę, przy każdym szczeblu podajcie wynagrodzenie i powiedzcie ludziom, dokąd prowadzi. A potem sprawdźcie przepisy. W Polsce od 15 lutego 2024 roku ustawa Kamilka wymaga sprawdzenia kandydata w rejestrach jeszcze przed zatrudnieniem, także na umowę cywilnoprawną (KPMG). W Anglii i Walii od 1 września 2026 roku rozszerzoną kontrolę DBS muszą mieć również asystenci, którzy regularnie pomagają pod nadzorem (GOV.UK). Podobne wymogi zaostrzają się w całej Europie (więcej w części o formalnościach). Wpiszcie te kontrole do harmonogramu od razu, zamiast odkrywać je na końcu.

3. Zaplanujcie sukcesję, zanim ktoś odejdzie

Kiedy właściciel przechodzi na emeryturę, najbardziej naturalnym kupcem często jest instruktor, który uczy tam od lat. W lipcu 2026 roku Brytyjskie Stowarzyszenie Franczyzy (bfa) opisało trzy osoby uczące w Stagecoach, które kupiły szkoły, gdzie uczyły od 13 do 17 lat. Emma Furnell mówiła, że ważne było dla niej, by szkołę przejął ktoś, kto już rozumie jej społeczność. Według prezesa Stagecoach społeczność, zespół i historia sprzedaży są w takiej sytuacji już na miejscu (bfa, 2026).

Ta ścieżka będzie coraz ważniejsza. W badaniu bfa z 2024 roku 65% brytyjskich franczyzodawców spodziewało się, że w ciągu dwunastu miesięcy odsprzeda co najmniej jedną istniejącą jednostkę (Franchise World). Powiedzcie swoim długoletnim instruktorom już teraz, że taka możliwość istnieje. Wtedy sprzedaż nie zamieni się w szukanie kogoś obcego.

4. Zatrudniajcie charakter, fachu uczcie sami

Prawie każda marka zajęć dla dzieci, której strony rekrutacyjne czytaliśmy, mówi to samo: doświadczenie w danej dyscyplinie nie jest konieczne. Puddle Ducks piszą, że nie trzeba mieć doświadczenia ani w pływaniu, ani we franczyzie, a ich franczyzobiorcy przychodzą z księgowości, prawa i szkolnictwa (Puddle Ducks FAQ). Monkey Music oprócz umiejętności biznesowych i muzycznych sprawdza, czy kandydat podziela ich etos i wartości. Osoba, która wcześniej była kierownikiem regionalnym w handlu i nie miała formalnego wykształcenia muzycznego, prowadziła dla nich ponad 30 zajęć tygodniowo (What Franchise, 2020).

To działa tylko wtedy, gdy fachu potraficie nauczyć sami. Dlatego najmocniejsze dowody w zawodzie, w którym brakuje ludzi najbardziej, pochodzą z akademii. Brytyjskie stowarzyszenie instruktorów pływania STA sfinansowało darmowe kursy instruktorskie. Do końca 2022 roku wyszło z nich 900 nowych instruktorów, a 86% z nich podjęło pracę (STA, 2023).

Samo darmowe szkolenie to jednak za mało. YMCA w amerykańskim Ohio zaoferowała bezpłatny kurs ratownika z gwarancją pracy. Nie zgłosił się nikt (Fox 8 przez Yahoo News, 2024). Połączcie kurs z gwarantowanymi godzinami i jasnym wynagrodzeniem i napiszcie o jednym i drugim w pierwszym zdaniu oferty. Dlaczego instruktorzy odchodzą albo w ogóle nie przychodzą, to osobny temat. Piszemy o nim w poradniku o tym, jak zatrzymać prowadzących zajęcia (po angielsku).

5. Zadzwońcie do tych, którzy odeszli

Instruktorka, która dwa lata temu odeszła z powodu dziecka albo nowej pracy, to kandydatka, która zna już wasz program. W brytyjskim badaniu kadry trenerskiej 26% nieaktywnych trenerów chciałoby wrócić. Odeszli głównie z braku czasu (34%) albo z powodu przeprowadzki (18%). A z powrotem przyciągnęłyby ich pieniądze i krótki kurs odświeżający, a nie apel do dobrej woli (UK Coaching, dane z 2017 roku).

Zaproponujcie jeden lub dwa stałe terminy w tygodniu zamiast całego grafiku, a przed pierwszymi zajęciami krótkie odświeżenie. To niewielka prośba. A na niewielkie prośby ludzie mówią tak.

Drugi krąg: wasza sieć kontaktów

6. Proście o jedno nazwisko, a nie o udostępnienie

„Udostępnijcie, proszę, nasze ogłoszenie” przynosi lajki. „Kto jest najcieplejszą osobą, jaką znasz w Gdańsku, i świetnie radzi sobie z maluchami?” przynosi nazwisko.

Dane na ten temat pochodzą od większych firm, więc traktujcie je jako kierunek, a nie obietnicę dla szkoły z pięcioma instruktorami. W analizie 38 milionów aplikacji z lat 2021–2024 kandydaci z polecenia stanowili około 1% wszystkich. Do rozmowy kwalifikacyjnej dochodziło jednak 40% z nich, a z pozostałych tylko 3% (Ashby). Według danych z 2024 roku, o których pisał SHRM, polecenia wysłane mailem działały lepiej niż udostępnienia w mediach społecznościowych. Media społecznościowe dały 30% poleceń, ale tylko 14% zatrudnień (SHRM).

Franczyzodawcy nie doceniają tego samego kanału. W amerykańskim raporcie Annual Franchise Development Report polecenia były w 2023 roku trzecim najlepszym źródłem podpisanych franczyzobiorców (AFDR 2023). A dostały tylko 7% budżetów rekrutacyjnych (AFDR 2024). Pytajcie instruktorów, rodziców i partnerów po kolei, osobiście albo mailem.

7. Zapytajcie zarządcę sali

Osoba, która prowadzi halę sportową, dom kultury albo przedszkole, dokładnie wie, kto uczy tam we wtorki wieczorem. I na kim można polegać. Nikt nie badał tego jako kanału rekrutacji. Kosztuje to jedną kawę i jedno pytanie, więc to jeden z najtańszych pomysłów na tej liście.

8. Najpierw zapytajcie swojego najlepszego partnera

Zanim zaczniecie szukać obcych, zapytajcie tych, którzy już dobrze prowadzą wasz program, czy nie chcieliby prowadzić go więcej. Ellie Cawdell, klientka, która została franczyzobiorczynią, prowadzi dziś pięć obszarów (Puddle Ducks, 2026). Ta sama logika otwiera drzwi za granicą, o czym niżej.

Trzeci krąg: nowe miasto

9. Instruktorzy podobnych zajęć, z uczciwym podejściem

Instruktorka tańca, która uczy w trzech studiach. Trener pływania między dwoma kontraktami. Oboje mają już umiejętności, a często też swoich ludzi. Podejdźcie do nich otwarcie i uczciwie: nie w środku semestru, nie z listą klientów ich obecnego pracodawcy i z szacunkiem dla zakazu konkurencji, jeśli go podpisali. Potem zaproponujcie im to, czego tam, gdzie są, nie mają. Własną markę, więcej godzin, udział w firmie albo program i system, które działają od pierwszego dnia.

10. Studenci, którzy potrzebują godzin i praktyki

Studenci pedagogiki, sportu i muzyki, a także przyszli nauczyciele, często mają wolne popołudnia i potrzebują praktyki. Odezwijcie się do biur karier na uczelniach, zaproponujcie praktyki tam, gdzie uczelnia je uznaje, i pokażcie studentom jasną drogę od asystenta do instruktora. Student, który uczy u was przez trzy lata, po dyplomie jest mocnym kandydatem na kierownika lokalizacji.

11. Platformy z korepetytorami i instruktorami

Platformy takie jak Superprof pokazują nauczycieli tańca, muzyki i sportu według miasta. Żeby się z nimi skontaktować, potrzebny jest płatny Student Pass (49 dolarów miesięcznie), a dane kontaktowe pojawiają się dopiero wtedy, gdy nauczyciel przyjmie prośbę (Superprof). W pierwszej wiadomości od razu napiszcie, że proponujecie pracę albo partnerstwo, a nie chcecie zarezerwować lekcji. Wszystko inne wprowadza w błąd i pewnie łamie też regulamin platformy. Lokalne serwisy z korepetycjami, jak słowacki Doučma.sk, skupiają się raczej na przedmiotach szkolnych i językach. Lepiej więc pasują do szkół językowych niż do pływania czy tańca.

12. Ludzie, którzy właśnie się przeprowadzili

Kto się właśnie przeprowadził, ma czas i chce gdzieś przynależeć. Często zostawił za sobą podobną pracę. W Wielkiej Brytanii przeprowadzkę jako powód, dla którego przestali trenować, podało 18% nieaktywnych trenerów (UK Coaching, dane z 2017 roku). Czyli jakieś inne miasto zyskało trenera, którego nikt jeszcze nie zapytał. Szukajcie w grupach w rodzaju „Nowi we Wrocławiu” i w grupach obcokrajowców. Zapytajcie też agentów nieruchomości i szkoły międzynarodowe, kto ostatnio się sprowadził.

13. Rodzice na długim urlopie rodzicielskim

Przykład zza południowej granicy: Słowacja ma 192 tygodnie płatnego urlopu rodzicielskiego na dziecko, najwięcej w całym OECD, gdzie średnia wynosi 65 tygodni (dane OECD za Voronoi). Powstaje w ten sposób grupa rodziców, głównie mam, które przez lata są poza pełnym etatem. Kilka godzin przed południem z zajęciami dla niemowląt i maluchów mogłoby im pasować. Nie znaleźliśmy badania, które pokazywałoby, że ten kanał działa na dużą skalę, więc traktujcie to jako pomysł do sprawdzenia. Najpierw ustalcie, ile w danym kraju można dorobić, pobierając świadczenia rodzicielskie.

14. Portale z ofertami pracy, ale z szybką selekcją

Portale z ofertami pracy wcale nie umarły. Na Słowacji serwis Profesia.sk liczył w pierwszym kwartale 2026 roku 40 kandydatów na jedno ogłoszenie, a rok wcześniej 29 (SITA). W Polsce taką rolę pełni choćby Pracuj.pl. Wąskim gardłem jest selekcja, a nie zasięg. Jeszcze przed publikacją ogłoszenia ustalcie, jak będziecie wybierać: dziesięciominutowa rozmowa telefoniczna, a potem lekcja próbna dla najlepszej trójki.

15. Strona rekrutacyjna z prawdziwymi historiami

W amerykańskim raporcie AFDR za 2023 rok własne strony rekrutacyjne franczyzodawców były głównym źródłem podpisanych umów (AFDR 2023). Wasza strona nie musi być wymyślna. Potrzebuje prawdziwych historii partnerów z imionami i zdjęciami oraz uczciwego opisu tygodnia pracy. Do tego informacji, ile to kosztuje i co osiągnęły dotychczasowe lokalizacje, wyraźnie oznaczonych jako wyniki z przeszłości, a nie obietnica. I opisu, jak wygląda wybór. Krajowe portale franczyzowe, takie jak franchising.pl, franchising.cz czy dziecięca kategoria Franchise Direct, to przydatny dodatek, a nie zamiennik.

16. Najpierw lista oczekujących, potem rekrutacja

Puśćcie w nowym mieście małą lokalną reklamę, „Wkrótce otwieramy w Poznaniu. Zapiszcie się na listę”, i zbierajcie rodziny, zanim będziecie mieć człowieka. Najpierw dowiecie się, czy popyt jest prawdziwy. A kiedy potem spotkacie kandydata, zdanie „Już teraz czeka na ciebie 40 rodzin” będzie najmocniejszym, co możecie powiedzieć. Odbiera przecież strach przed startem od zera.

17. Podwójny dzień otwarty

Jedno wydarzenie, dwie publiczności. Przed południem darmowe zajęcia pokazowe dla rodzin z nowego miasta. Zaraz po nich kawa z założycielem dla każdego, kto chciałby uczyć albo poprowadzić lokalizację. Kandydaci zobaczą prawdziwe dzieci i prawdziwych rodziców, wy zobaczycie kandydatów przy dzieciach. Tym samym wysiłkiem sprawdzicie popyt i znajdziecie ludzi.

18. Spotkajcie się osobiście, bo tam zapada decyzja

Amerykańskie dane franczyzowe są tu wymowne. Z pierwszych zapytań do podpisu dochodzi 1,8%. Ze zweryfikowanych kandydatów 13%. Z osób, które przyjeżdżają na tak zwany discovery day, czyli osobistą wizytę w centrali, podpisuje 73% (AFDR 2024). To duże amerykańskie marki, gdzie jeden podpisany franczyzobiorca kosztuje na rekrutacji średnio 11 639 dolarów. Patrzcie więc na proporcje, a nie na kwoty.

Lejek rekrutacyjny we franczyzie w USA, 2024: umowę podpisuje 1,8% osób po pierwszym zapytaniu, 13% zweryfikowanych kandydatów i 73% tych, którzy osobiście odwiedzili centralę. Źródło: Annual Franchise Development Report 2024.

Włóżcie wysiłek w to, żeby kilka właściwych osób trafiło z wami na prawdziwe zajęcia. Nie w to, żeby mieć więcej zapytań.

Wybór: charakter przed CV

Znaleźć kogoś to połowa pracy. Druga połowa to rozmowa, a ona zasługuje na dużo więcej uwagi, niż poświęca jej większość właścicieli. Umiejętności można nauczyć w kilka tygodni. Charakteru nie da się nauczyć wcale: zapału, głodu budowania czegoś, ciepła wobec przestraszonego trzylatka i zdenerwowanego rodzica, a także wartości, które zgadzają się z waszymi. Jeśli tu coś nie gra, żadne szkolenie tego nie naprawi.

Założyciel Water Babies Paul Thompson ujął to prosto, opisując, kogo szukali: chcieli znaleźć ludzi, którzy mają ich wizję (Global Franchise, 2020). Europejski Kodeks Etyki Franczyzy też oczekuje, że franczyzodawca będzie wybierał partnerów według umiejętności, finansów i cech osobistych, a nie tylko według tego, czy stać ich na opłatę (Kodeks Etyki EFF).

Zapiszcie wartości, zanim z kimkolwiek porozmawiacie

Rozmowy idą źle, kiedy nikt nie ustalił, co znaczy „właściwa osoba”. Tym ustaleniem są wasze wartości. I to jest ta jedna teoria zarządzania, którą najuparciej powtarzamy właścicielom, z którymi pracujemy: każda firma powinna mieć zapisane swoje wartości, a każda decyzja o ludziach powinna przez nie przechodzić.

Metoda jest sprawdzona. Jim Collins pokazał w książce Good to Great, że firmy, które wykonały skok, najpierw wpuściły do autobusu właściwych ludzi (a niewłaściwych z niego wysadziły) (Jim Collins). EOS, system zarządzania, który Gino Wickman opisał w książce Traction, zamienia to w rutynę. Od trzech do siedmiu kluczowych wartości, których się nie wymyśla, tylko odkrywa w założycielach i ludziach, na których firma już stoi (EOS Worldwide). Potem oceniacie każdego, także obecny zespół: + żyje daną wartością, +/− czasem, − nie (EOS People Analyzer).

Nasza zasada: ocena +/− jest w porządku i oznacza rozmowę. Ocena − oznacza planowane rozstanie, bo charakter rzadko zmienia się w krótkim czy średnim terminie. I widzą to wszyscy. Kiedy jedna osoba nie pasuje, zespół zauważa to długo przed tym, zanim właściciel coś zrobi, a problemy, które przychodzą potem, kosztują więcej niż wolny etat. Potwierdza to metaanaliza 172 badań. Ludzie, których wartości pasują do organizacji, są bardziej zadowoleni (korelacja 0,44), bardziej z nią związani (0,51) i rzadziej planują odejść (−0,35) (Kristof-Brown, Zimmerman i Johnson, 2005).

Jedna sieć zajęć dla dzieci, z którą współpracujemy, zapisała swoje wartości jako zachowania. Lekko zmienione, żeby zachować anonimowość: Przywództwo: „Codzienną pracę prowadzimy tak, jak prowadzimy dzieci na zajęciach: bierzemy odpowiedzialność, pokazujemy drogę i rozwiązujemy problemy, zamiast przerzucać je dalej”. Praca zespołowa i szacunek: „Wolimy iść naprzód razem niż w pojedynkę. Firma rośnie tylko tak szybko jak ludzie, którzy ją tworzą”. To poprzeczka, do której przykłada się każdego nowego instruktora i każdego nowego partnera do lokalizacji. Krok po kroku, razem z pytaniami na rozmowę do każdej wartości, opisujemy to w osobnym poradniku: jak znaleźć swoje wartości i rekrutować według nich.

Spójrzcie też na parę. Nowa lokalizacja potrzebuje kogoś z wizją, kto ją zbuduje, i kogoś, kto dowiezie sprawy do końca. A to nie zawsze jest ta sama osoba. O tej równowadze pisaliśmy w artykule o wizjonerze i wykonawcy (po angielsku).

Dobra selekcja ma etapy i każdy wymaga trochę więcej zaangażowania. Puddle Ducks publikują swoje: formularz zgłoszeniowy, rozmowa wstępna, rozmowa pogłębiona i spotkanie z zespołem, biznesplan z wizytą w centrali i dopiero potem zaliczka (Puddle Ducks FAQ). Przy zajęciach dla dzieci warto dodać trzy kroki.

19. Lekcja próbna

Zanim cokolwiek zostanie podpisane, kandydat prowadzi jedne prawdziwe zajęcia, a wy albo doświadczony instruktor jesteście na sali. W czterdzieści minut dowiecie się więcej niż z dwóch rozmów. Kandydat zresztą też.

20. Dzień obserwacji

Kandydat spędza cały dzień pracy z właścicielem albo instruktorem. Widzi wczesne przygotowanie sali, papierologię między zajęciami, rodzica, który chce zwrotu pieniędzy, i zarządcę, który przez pomyłkę wynajął salę dwa razy. Niektórzy to pokochają. Inni odkryją, że to nie dla nich, a to najtańszy możliwy sposób, żeby obie strony się o tym przekonały.

21. Rozmowa z obecnym partnerem, bez was na linii

Pozwólcie kandydatowi zapytać jednego z waszych obecnych partnerów o cokolwiek. Jako narzędzie sprzedaży działa to tylko wtedy, gdy wasi partnerzy są zadowoleni, i właśnie o to chodzi. Już w 2010 roku Franchise Business Review ustaliło, że marki z bardzo zadowolonymi franczyzobiorcami rosły sześć razy szybciej niż te z niezadowolonymi (Franchising.com). Ta liczba jest stara. Logika nie.

Pytania, które powiedzą więcej niż CV:

  • Dlaczego właśnie to i dlaczego teraz?
  • Opowiedz o czymś, co powstało od zera dzięki tobie.
  • Rodzic głośno skarży się przy innych rodzicach. Co robisz?
  • Ile godzin tygodniowo naprawdę możesz na to dać i w które dni?
  • Kogo znasz w tym mieście?
  • Co mogłoby cię skłonić do rezygnacji w drugim roku?

I sygnały ostrzegawcze: kandydat mówi tylko o pieniądzach, chce zmieniać program, zanim go pozna, nikogo w mieście nie zna albo naciska na szybki podpis. Najtrudniejszy sygnał siedzi jednak po waszej stronie stołu. Jeśli bardziej potrzebujecie opłaty wstępnej niż właściwej osoby, powiecie tak niewłaściwej.

Za granicę: te same kręgi, większe odległości

Za granicą rzadko grozi wam, że nie znajdziecie nikogo. Grozi, że znajdziecie niewłaściwą osobę w niewłaściwym kraju.

Firma Water Babies przeżyła oba scenariusze. Mniej więcej pięć lat po starcie ktoś, kto uczył pływania, zaproponował im Australię. Licencję w Sydney wycofano mniej więcej po roku, a założyciel Paul Thompson nazwał to później przykładem, jak tego nie robić: firma była za młoda, a rynek za daleko. W 2008 roku odezwała się para z Dublina. Za radą doradców Water Babies zaczęło w Irlandii skromnie. Irlandia stała się najszybciej rosnącym rynkiem w historii firmy, z 1000 klientów tygodniowo już w ciągu roku (Global Franchise, 2020). Prawnik od franczyzy Ned Levitt wymienia wybór kraju tylko dlatego, że zgłosił się ktoś stamtąd, wśród głównych przyczyn nieudanych ekspansji (Global Franchise, 2022).

Lekcja jest jednak węższa niż „nigdy nie odpowiadajcie na propozycje z zagranicy”. Ryzykowna jest propozycja od obcej osoby z dalekiego kraju, kiedy nie jesteście gotowi jej wspierać. Propozycja od kogoś, kto już was zna, z kraju blisko domu, to z kolei najmocniejszy wzór w całym materiale, który zebraliśmy.

Dlatego charakter i wartości liczą się za granicą jeszcze bardziej. Nie wpadniecie tam ot tak we wtorek. Partner mówi językiem, którego wasza centrala może nie znać, ma do czynienia z rodzicami, których nigdy nie poznacie, i w tym kraju jest waszą marką. Ludzie, którzy już znają i lubią program, mają to najważniejsze od pierwszego dnia. Na przykład klienci, którzy się przeprowadzili, albo partnerzy, którzy wyjechali.

22. Klienci i partnerzy, którzy wyjeżdżają za granicę

Pierwsze centrum Kumon poza Japonią otwarto w 1974 roku w Nowym Jorku i na początku chodziły do niego głównie dzieci japońskich ekspatów. Aż do 2004 roku Kumon rósł za granicą przede wszystkim dzięki propozycjom od miejscowych (Kumon Group). Prezes Little Kickers opisuje pierwszą z trzech dróg do nowych krajów jednym zdaniem: franczyzobiorcy przeprowadzili się do innego kraju i postanowili zabrać markę ze sobą (Global Franchise, 2024). Krajowa franczyza Helen Doron w Chorwacji zaczęła się w Budapeszcie, gdzie przyszły franczyzobiorca poznał program jako rodzic. Litewscy franczyzobiorcy usłyszeli o nim od znajomego, który widział go w Rumunii (Global Franchise, 2021, profil sponsorowany).

Zapytajcie swoje rodziny i instruktorów, kto wyjeżdża za granicę albo ma tam rodzinę. To dziwne pytanie. I właśnie dlatego nikt inny go nie zadaje.

23. Wasz najlepszy partner w kraju wyjeżdża za granicę

Szkoły teatralne Razzamataz przez lata oferowały zagraniczne licencje master. Tym, kto w końcu otworzył Irlandię, nie był zagraniczny inwestor, tylko Jessie. Od 2017 roku prowadziła kilka ich szkół w angielskim Essex i przeprowadziła się do Irlandii z mężem (Franchising.com, 2026). Niemieckim master franczyzobiorcą Helen Doron został mężczyzna, którego żona przeszła ich szkolenie dla nauczycieli (Global Franchise, 2021).

24. Lokalna firma, która już prowadzi programy dla dzieci

W Europie Środkowej i Wschodniej widać wzór, o którym anglojęzyczna literatura o franczyzie prawie nie wspomina. Najlepszym pierwszym partnerem w nowym kraju często jest ktoś, kto już prowadzi inny program edukacyjny dla dzieci. Polskie Edukido zdobyło pierwszego zagranicznego partnera dzięki Chorwatowi, który od dwóch lat prowadził franczyzę arytmetyki mentalnej. Na Edukido trafił na portalu Franchising.hr i kupił licencję na cały kraj (franchising.eu, 2021). Hiszpańskie Kids&Us mniej więcej trzy lata po starcie zaczęło udzielać licencji na swoją metodę innym szkołom językowym. Dopiero potem przeszło na pełną franczyzę (Global Franchise, 2022, profil sponsorowany).

Taki partner ma już klientów, sale, ludzi i wyczucie lokalnych rodziców. Zgłoście się do szkół językowych, klubów i przedszkoli z licencją, która dołoży wasz program do tego, co już robią.

25. Najpierw blisko, potem daleko

Z Polski oznacza to Czechy, Słowację, Niemcy albo Litwę przed Hiszpanią. Z Wielkiej Brytanii Irlandię przed Australią. Kontrast Sydney i Dublina w historii Water Babies to najwyraźniejszy przykład w całym materiale. Podobny język, podobny kalendarz szkolny i trzy godziny jazdy samochodem sprawiają, że możecie partnera odwiedzić, pomóc mu i coś naprawić. A tego nowy partner będzie potrzebował.

26. Społeczności emigrantów

Słowaccy rodzice w Wielkiej Brytanii organizują weekendowe zajęcia, żeby ich dzieci nie straciły języka i kultury (RSI, 2019). To gotowa społeczność z rodzicami, salami i zaufaniem. Nie znaleźliśmy marki zajęć dla dzieci, która weszłaby w ten sposób do jakiegoś kraju, więc to pomysł niesprawdzony. Źródło mówi o Słowakach. Dla programu, który działa już po polsku, to jednak kierunek, który aż się prosi o sprawdzenie.

27. Najpierw sprawdźcie popyt, potem szukajcie człowieka

Francuska master franczyzobiorczyni Helen Doron jeszcze przed oficjalnym otwarciem w Paryżu zorganizowała program wakacyjny. We wrześniu 2016 roku otwierała z 30 zapisanymi dziećmi, 50 wstępnymi rejestracjami i ponad 100 zapytaniami (Helen Doron). Strona w lokalnym języku, skromny budżet na reklamę i lista oczekujących (pomysł 16) zrobią to samo na mniejszą skalę. Podobnie obóz wakacyjny albo zajęcia online dla rodzin, które już was znają.

28. Portale franczyzowe i targi w lokalnym języku

Pierwszy zagraniczny partner Edukido znalazł markę na portalu we własnym języku. Jedna firma prowadzi krajowe portale franchising.pl, franchising.cz i franchising.sk, a do tego ich wersję węgierską i chorwacką (franchising.cz). Niemiecki FranchisePORTAL ma 1474 koncepty, w tym kategorie nauka i czas wolny (franchiseportal.de). Targi są większe, niż spodziewa się większość właścicieli. Franchise Expo Paris przyciągnęło w 2026 roku 31 937 odwiedzających i wraca 13–15 marca 2027 roku (FFF). Brytyjskie targi wspierane przez bfa odbędą się w londyńskiej Olympii 29–30 stycznia 2027 roku i w NEC w Birmingham 1–2 października 2027 roku (bfa).

Na targi idźcie najpierw jako zwiedzający. Roadshow Edukido na Węgrzech przyciągnął 20 zainteresowanych, a umowę podpisała jedna osoba. Głównymi barierami okazały się słaba znajomość franczyzy i słaby angielski (franchising.eu, 2023).

29. Agencje handlowe, z precyzyjnym zleceniem

Agencje wspierające eksport pomogą znaleźć partnerów za granicą, a większość właścicieli firm z zajęciami dla dzieci w ogóle o nich nie myśli. Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH) bezpłatnie doradza na ponad 70 rynkach i przygotowuje listy potencjalnych partnerów (PAIH). Agencje w regionie robią to samo. Słowackie SARIO wymienia wyszukiwanie partnerów na zamówienie wśród swoich kluczowych usług (SARIO). Usługa Market Entry czeskiego CzechTrade daje do 16 godzin pracy zagranicznego biura w UE (24 poza nią), w tym list w lokalnym języku (CzechTrade).

Te agencje są zbudowane z myślą o eksporterach towarów, więc zlecenie musi być dokładne: „Znajdźcie szkoły tańca, szkoły pływania, przedszkola albo kluby w Pradze lub Wilnie, które mogłyby prowadzić nasz program na licencji”. I liczcie się z tym, że będziecie tłumaczyć, jak działa wasz model.

30. Zacznijcie od małego i rośnijcie według wyników

Eksperci od franczyzy międzynarodowej wciąż polecają tę samą kolejność. Mały pierwszy obszar, który partner poszerza dzięki wynikom. I często najpierw wejście bezpośrednie, a master franczyza dopiero później (Global Franchise, 2022; Kelepouris, 2023). Little Kickers prowadzi 18 z 25 krajów bezpośrednio z centrali, a siedem przez master franczyzobiorców (Global Franchise, 2024).

Przy okazji porządnie lokalizujcie. Edukido dostarcza materiały po angielsku i wymaga od partnerów angielskiego („Bez tego się nie ruszymy”), co na Węgrzech zawęziło grono kandydatów (franchising.eu, 2021; franchising.eu, 2023). Instruktor potrzebuje lokalnego języka, a prędzej czy później będą go potrzebować także materiały.

Za granicę w pięciu krokach: 1 Sprawdźcie popyt programem wakacyjnym, listą oczekujących lub zajęciami online. 2 Pilotaż przez co najmniej rok, najlepiej na tym rynku. 3 Pierwszy partner, najlepiej ktoś, kto już was zna. 4 Mały obszar, na start jedno miasto lub dzielnica. 5 Wzrost według wyników, master franczyza później.

Niech właściwi ludzie sami was znajdą

Szukanie to tylko połowa rekrutacji. Druga połowa to być łatwym do znalezienia dla tych, którzy sami szukają franczyzy, pracy instruktora albo programu, który dodaliby do swojego klubu.

  • Historie i opinie partnerów. Kandydaci sprawdzają, co mówią wasi obecni partnerzy, na waszej stronie i kiedy do nich dzwonią. Publikujcie prawdziwe historie z imionami i zdjęciami, za zgodą, i dbajcie, żeby były aktualne.
  • Lokalne media. „Mama z naszego miasta otwiera zajęcia baletowe dla maluchów” to historia, którą regionalne gazety i miejskie portale wciąż chętnie publikują. Tak o jednej z franczyzobiorczyń babyballet napisał serwis lokalnej społeczności w Bristolu. Każdy taki tekst przyciąga też kolejną osobę.
  • Wyszukiwarki i odpowiedzi AI. Piszcie strony, które odpowiadają na to, co wpisują kandydaci: ile kosztuje otwarcie waszego programu w ich kraju, jak wygląda tydzień pracy, jakie wsparcie dostaną. Uczciwych liczb, oznaczonych jako wyniki z przeszłości, i tak wymaga Europejski Kodeks Etyki.
  • Media społecznościowe i społeczności franczyzowe. W raporcie AFDR 2024 aż 46% ankietowanych franczyzodawców zamknęło umowę dzięki mediom społecznościowym (AFDR 2024). Pokazujcie się tam, gdzie rozmawia się o franczyzie: na wydarzeniach stowarzyszeń, na LinkedInie, w podcastach i w treściach samych portali franczyzowych.

Formalności za granicą

To informacja ogólna, a nie porada prawna, oparta na źródłach przeczytanych 15 listopada 2026 roku. Przed podpisaniem umowy w jakimkolwiek kraju porozmawiajcie z miejscowym prawnikiem.

Pierwsza pułapka tkwi w nazwie. Wiele marek zajęć dla dzieci nazywa swoich partnerów licencjobiorcami albo po prostu partnerami. Tymczasem kilka ustaw patrzy na to, co umowa robi, a nie jak się nazywa. Włoska ustawa o franczyzie dotyczy umowy „comunque denominato”, czyli jakkolwiek nazwanej (Normattiva). Francuska Loi Doubin obowiązuje zawsze, gdy ktoś udostępnia markę razem z wyłącznością (art. L330-3).

Ile czasu przed podpisaniem, według źródeł poniżej i dokumentu roboczego IBA i IFA z maja 2026 roku (IBA/IFA, 2026):

KrajOsobna ustawa o franczyzieInformacje przed podpisem lub płatnościąWarto wiedzieć
Francjatak (Loi Doubin)20 dnitakże 20 dni przed jakąkolwiek płatnością z góry
Hiszpaniatak (ustawa 7/1996)20 dnikrajowy rejestr franczyzodawców zniesiono w 2018 roku (AEF)
Włochytak (ustawa 129/2004)30 dnipisemna umowa, co najmniej trzy lata, formuła sprawdzona już na rynku
Belgiatak (Kodeks prawa gospodarczego, księga X)1 miesiącfranczyzobiorca może w ciągu dwóch lat żądać unieważnienia umowy
Holandiatak (od 2021 roku)4 tygodniew tym czasie nie wolno podpisywać, płacić ani zmieniać warunków (Pinsent Masons)
Szwecjatak (2006:484)„w odpowiednim czasie”zwykle rozumiane jako około 14 dni (lagen.nu)
Rumuniatak (rozporządzenie 52/1997, nowelizacja z 2019 roku)standardowy dokument informacyjnyprzed franczyzowaniem co najmniej rok działania jednostki pilotażowej (bpv Grigorescu)
Polskaniebrak stałego terminuobowiązują ogólne zasady uczciwej informacji przed zawarciem umowy; projekt ustawy z 14-dniowym terminem stoi w miejscu od 2023 roku
Niemcynieniemieckie stowarzyszenie franczyzy oczekuje co najmniej 10 dnisądy są surowe, zwłaszcza wobec osób zakładających pierwszą firmę; informacje po niemiecku (DFV)
Austria, Czechy, Słowacja, Wielka Brytanianiebrak stałego terminuobowiązują ogólne zasady uczciwej informacji przed zawarciem umowy

Zasada, która spełnia każdy z powyższych terminów: co najmniej 30 dni między przekazaniem pakietu informacji a podpisem i do tego czasu żadnych pieniędzy. Europejski Kodeks Etyki Franczyzy dodaje trzy rzeczy, których warto przestrzegać wszędzie. Zanim zaczniecie franczyzować na danym rynku, prowadźcie tam koncept przez co najmniej rok w jednostce pilotażowej. Dane o zarobkach podawajcie obiektywnie i nigdy w sposób wprowadzający w błąd. A umowę proponujcie w języku partnera (Kodeks Etyki EFF).

Kontrole przy pracy z dziećmi zaostrzają się w całym regionie i dziś obejmują właśnie pomocników i asystentów z pierwszego kręgu:

KrajCo jest wymaganeOd kiedy
Polskaustawa Kamilka (Lex Kamilek): przed zatrudnieniem, także na umowę cywilnoprawną, sprawdzenie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym i w Krajowym Rejestrze Karnym, oświadczenie o wszystkich krajach zamieszkania z ostatnich 20 lat i opublikowane standardy ochrony małoletnich (KPMG)15 lutego 2024
Anglia i Waliarozszerzona kontrola DBS z listą osób z zakazem pracy z dziećmi dla regularnie pracujących trenerów i instruktorów, teraz także dla asystentów pod nadzorem (GOV.UK)1 września 2026
Słowacjaosoby pracujące zawodowo w sporcie młodzieżowym co roku do 31 marca składają wyciąg z rejestru karnego (Slov-lex, ustawa 104/2025); nie jest jasne, czy dotyczy to także tańca, muzyki czy języków poza sportem2025–2026
Czechynowy wpis „dětský certifikát” (certyfikat dziecięcy) (epravo.cz)1 stycznia 2027
Niemcyrozszerzone zaświadczenie o niekaralności (erweitertes Führungszeugnis), obowiązkowe dla klubów z umową z urzędem do spraw młodzieży, a w pozostałych przypadkach mocno zalecane (Sportjugend Hessen)obowiązuje
Rumuniazaświadczenie o nienagannym zachowaniu dla instruktorów obozów i zajęć pozalekcyjnych, także wolontariuszy, ważne sześć miesięcy (Bugetul.ro)lipiec 2026

Jeszcze trzy sprawy do załatwienia przed pierwszym partnerem za granicą:

  • Znak towarowy. Znak towarowy UE kosztuje 850 euro za jedną klasę i obowiązuje we wszystkich 27 państwach członkowskich, ale nie w Wielkiej Brytanii, gdzie trzeba złożyć osobne zgłoszenie (CITMA; GOV.UK).
  • Jak płacą rodzice. Brytyjskie polecenie zapłaty (Direct Debit) obsłużyło w 2025 roku rekordowe 5 miliardów płatności (Pay.UK). W Holandii 71% zakupów online przechodzi przez iDEAL (Betaalvereniging). U nas BLIK ma 20,7 mln aktywnych użytkowników, ale w 2025 roku obsłużył tylko 1,6 mln płatności cyklicznych. Miesięczne opłaty wciąż opierają się więc w Polsce na kartach albo poleceniu zapłaty (Bank.pl).
  • Zakaz konkurencji. Unijne rozporządzenie o wyłączeniach grupowych dla porozumień wertykalnych obejmuje zakaz konkurencji w trakcie umowy na maksymalnie pięć lat. Po jej zakończeniu już tylko na rok i tylko w odniesieniu do lokalu partnera (rozporządzenie 2022/720). Zakaz na całe miasto albo kraj po zakończeniu umowy wykracza poza tę bezpieczną przystań.

Czy jesteście gotowi na nową lokalizację?

Zaznaczcie, co jest prawdą już dziś:

  • Mamy zapisane wartości firmy i oceniliśmy według nich obecny zespół.
  • Potrafimy opisać idealnego partnera jednym zdaniem, łącznie z wartościami.
  • Zaproszenie do uczenia albo prowadzenia lokalizacji widać na naszych zajęciach i w mailach na koniec semestru.
  • Nasza drabina od rodzica do właściciela ma nazwane szczeble i wynagrodzenie na każdym z nich.
  • Mamy szkolenie i potrafimy zagwarantować godziny tym, którzy je ukończą.
  • Poprosiliśmy instruktorów, rodziców i partnerów, każdego o jedno nazwisko.
  • W nowym mieście mamy listę oczekujących rodzin.
  • Nasza selekcja ma etapy, w tym dzień obserwacji, lekcję próbną i rozmowę z obecnym partnerem.
  • Kontrole w rejestrach są w harmonogramie od początku, a nie na końcu.
  • Za granicą: pilotaż, znak towarowy i pakiet informacji w lokalnym języku co najmniej 30 dni przed podpisem.
  • Potrafilibyśmy powiedzieć nie niewłaściwej osobie, nawet jeśli potrzebujemy opłaty wstępnej.

Gdzie w tym wszystkim jest Zooza

Nowy partner powinien w pierwszym miesiącu uczyć, a nie budować sobie administrację. W Zoozie każdy plan obejmuje nieograniczoną liczbę lokalizacji bez opłaty za lokalizację. Nowa lokalizacja otwiera się więc w tym samym systemie co reszta waszej sieci. Programy, formularze zapisów i płatności ma takie same, a zajęcia, instruktorów i sale własne. Centrala widzi wszystkie lokalizacje w jednym panelu dla franczyz i sieci wielu lokalizacji. Jeśli jako franczyzodawca właśnie wybieracie system, pytania znajdziecie w naszym artykule o tym, o co pytają franczyzodawcy przed zakupem systemu.

Wracając do mamy spod szkoły

Wróćcie do mamy, która jeździ czterdzieści minut na wasze sobotnie zajęcia. Ona już kocha ten program. Zna pięć rodzin, które go chcą. Powiedziała wam to już dwa razy.

Szukaliście sali i obcej osoby. Kiedy następnym razem zostanie dłużej po zajęciach, zapytajcie ją, czy nie chciałaby poprowadzić tego sama.

Często zadawane pytania

  • Jak franczyzy zajęć dla dzieci znajdują nowych franczyzobiorców?
    Najczęściej we własnych grupach. Marki takie jak Puddle Ducks, Monkey Music, Hartbeeps, Gymboree czy Helen Doron publikują jedną historię za drugą o rodzicach, którzy przyszli jako klienci, zostali asystentami lub instruktorami, a później kupili własny obszar. Niektórzy właściciele sieci franczyzowych mówią Zoozie, że ponad 60% ich franczyzobiorców to mamy, które najpierw przychodziły na zajęcia jako klientki. Portale franczyzowe, targi i strona rekrutacyjna z prawdziwymi historiami partnerów to uzupełniają, ale najcieplejsi kandydaci to ludzie, którzy program już znają.
  • Gdzie znaleźć instruktora do nowej lokalizacji?
    Zacznijcie od ludzi, którzy już was znają: rodziców, asystentów, byłych instruktorów i znajomych waszych instruktorów. Potem przejdźcie do nowego miasta. Tam szukajcie wśród instruktorów podobnych zajęć (podchodząc do nich uczciwie), studentów pedagogiki, sportu i muzyki, na platformach z korepetytorami, takich jak Superprof, wśród osób, które właśnie się przeprowadziły, u zarządców sal i na portalach z ofertami pracy. Jeśli oferujecie szkolenie, połączcie je z gwarantowanymi godzinami i jasnym wynagrodzeniem, bo samo darmowe szkolenie często nie przyciąga nikogo.
  • Czego szukać u franczyzobiorcy albo partnera do lokalizacji?
    Najpierw charakteru i wspólnych wartości, dopiero potem umiejętności. Większość marek zajęć dla dzieci sama uczy fachu i nie wymaga doświadczenia w pływaniu, muzyce ani we franczyzie. Szukajcie zapału, ciepła wobec dzieci i rodziców, lokalnych kontaktów, realnego czasu i pieniędzy oraz wartości, które zgadzają się z waszymi. Sprawdzajcie to krokami, z których każdy wymaga trochę więcej zaangażowania: rozmowa telefoniczna, spotkanie, dzień obserwacji, lekcja próbna i rozmowa z obecnym partnerem.
  • Jak znaleźć partnera franczyzowego w innym kraju?
    Najpewniejsi pierwsi partnerzy za granicą już znają markę. To klienci lub franczyzobiorcy, którzy przeprowadzają się do innego kraju, wasz najlepszy obecny partner albo lokalna firma, która już prowadzi programy dla dzieci i dodaje wasz na licencji. Tak pierwszych zagranicznych partnerów znalazły Kumon, Little Kickers, Razzamataz, Helen Doron i polskie Edukido. Zacznijcie blisko domu, sprawdźcie popyt, zanim zaczniecie rekrutować, i dajcie pierwszemu partnerowi mały obszar, który rośnie razem z wynikami.
  • Czy w Europie trzeba przekazać franczyzobiorcy dokument informacyjny?
    W kilku krajach tak, nawet jeśli nazwiecie umowę licencją. Francja i Hiszpania wymagają przekazania informacji 20 dni przed podpisaniem, Włochy 30 dni, Belgia miesiąc, a Holandia czterech tygodni, w których nie wolno podpisywać ani płacić. Rumunia wymaga też co najmniej roku działania jednostki pilotażowej. Niemcy, Austria, Polska, Czechy, Słowacja i Wielka Brytania nie mają osobnej ustawy o franczyzie, ale ogólne zasady uczciwej informacji przed zawarciem umowy obowiązują i tam. W Polsce projekt ustawy z 14-dniowym terminem stoi w miejscu od 2023 roku. Praktyczna zasada: co najmniej 30 dni między przekazaniem informacji a podpisem i żadnych pieniędzy z góry. To informacja ogólna, a nie porada prawna.

Get the next one in your inbox

Practical playbooks for running children’s activities — no fluff, a couple of times a month.

Double opt-in — confirm via the email we send. Unsubscribe anytime.

See Zooza on your own timetable

Book a free 15-minute walkthrough — we’ll configure it around how you actually run classes.

Ready to put it to work?

Try Zooza for free or book a 15-minute live demo. No commitment, no credit card.

Try for Free No credit card needed.
Book a live demo We’ll show you what’s possible.